Yasal faiz ve ticari temerrüt faizi farkı
Sözleşmede faiz oranı kararlaştırılmamışsa iki oran söz konusu olur. Adi işlerde 3095 sayılı Kanunun 1. maddesindeki yasal faiz uygulanır. Ticari işlerde ise alacaklı 2. maddeye göre Merkez Bankasının avans faiz oranını isteyebilir. Ticari temerrüt faizi genellikle yasal faizden yüksektir, bu yüzden işin ticari olup olmadığı alacağın büyüklüğünü doğrudan etkiler.
Yasal faiz 2006'dan Haziran 2024'e kadar yüzde 9, sonra yüzde 24 oldu. 7589 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026'dan itibaren yasal faizi reeskont oranına bağladı. Ticari temerrüt faizi de her yıl başında önceki 31 Aralık'taki avans oranına göre belirlenir.
Oran değişince hesap nasıl yapılır
Faiz işlediği süre boyunca oran değiştiyse her dönem kendi oranıyla hesaplanır ve sonuçlar toplanır. Araç başlangıç ile bitiş tarihi arasındaki süreyi oranın sabit kaldığı dilimlere böler, her dilimin gün sayısını, oranını ve faizini ayrı satırda gösterir. Formül anapara × yıllık oran × gün / 365'tir.
Örnek: 100.000 TL anapara için 15 Ocak 2024 ile 27 Ekim 2026 arasında yasal faiz hesaplayalım. 15 Ocak ile 31 Mayıs 2024 arası yüzde 9, 1 Haziran 2024 ile 30 Temmuz 2026 arası yüzde 24, sonrası yüzde 31 ile işler. Toplam işlemiş faiz 62.821,92 TL çıkar.
Hesabın kaynağı
Oran tabloları UltraLaw'ın İcraX modülündeki faiz motorundan alınmıştır. Merkez Bankasının reeskont ve avans tablosu ile Resmi Gazetedeki kanun metinleri satır satır karşılaştırılmıştır. Yeni bir oran ilan edildiğinde tablo güncellenir.
İcra takibinde talep edilen faiz türü takip talebinde açıkça yazılmalıdır. Takipten sonraki faiz, takip talebinde gösterilen oran ve türle işler. Kısmi ödeme yapıldıysa ödemeler önce masraf ve faize, sonra anaparaya mahsup edilir (TBK m.100). Bu araç tek bir anapara için hesap yapar, kısmi ödemeleri dikkate almaz.
Sonuç bilgi amaçlıdır. Sözleşmede kararlaştırılan faiz, akdi faiz, en yüksek mevduat faizi ve gecikme zammı bu araçta hesaplanmaz.